سير تاريخى روزنامه‌نگارى در ايران و اروپا وضع مطبوعات در غرب چون فكر روزنامه‌نگارى از غرب به ايران راه يافته است ، قبل از آنكه از تاريخچهء مطبوعات در ايران سخنى به ميان آيد ، نخست با كمال اختصار ، طبع روزنامه‌ها و مطبوعات را در غرب مورد بررسى و مطالعه قرار مىدهيم . آزادى قلم و مطبوعات : آزادى قلم و مطبوعات نه‌تنها در ايران ، بلكه در اروپا نيز با تحمل دشواريها و مشكلات گوناگون تأمين گرديد . آزادى تام و تمامى كه امروز ارباب قلم در سراسر غرب از آن برخوردارند ، يكباره و به آسانى به دست نيامده ، بلكه محصول مقاومت و مبارزات پيگيرى است كه آزاديخواهان فرانسه ، انگلستان و ديگر كشورهاى اروپا براى كسب آزادى انتقاد ، طى قرون از خود نشان داده‌اند . هدف نويسندگان و روزنامه‌نگاران در غرب « در قرن هجدهم ، نويسندگان و اهل قلم از طبقات و گروههاى مختلف اجتماعى تشكيل مىشدند : از درباريان و نجبا گرفته ، تا پيشه‌وران و ارباب سيف « 1 » و قلم و علما و دانشمندان رشتهء اقتصاد ، بدون توجه به موقعيت اجتماعى و اقتصادى ، در محيطى صميمى و بىتكلف مجتمع مىشدند و در مسائل گوناگون به بحث و گفتگو مىپرداختند . در حقيقت توجه عمومى به فضل و هنر ، تا اندازه‌اى امتيازات و حدود و قيود طبقاتى سابق را محو و زايل كرده بود . ميان نويسندگان قرن هفدهم ، با ارباب قلم در اروپاى قرن هجدهم ، يك اختلاف اساسى وجود دارد : نويسندگان قرن هفدهم بيشتر دنبال آرايشهاى كلام و زينتهاى لفظى و تعبيرات لطيف ادبى مىرفتند ، در حالى كه ادبا و نويسندگان قرن هجدهم به اقتضاى شرايط اقتصادى و اجتماعى جديد و رشد صنعت و تجارت و پيشرفت علوم و افكار ، تمام همّ خود را مصروف بحث در مسائل عمومى و مابه الابتلاى « 2 » جمهور خلق مىكردند ؛ در مطالبى قلمفرسايى مىكردند كه مورد علاقه مردم بود و راهى براى حل مشكلات مدنى ، اقتصادى ، سياسى و اجتماعى مىگشود . ولى در طول تاريخ همواره ديكتاتورها چون قدرت تحمّل انتقاد صاحبنظران و منتقدين و اهل اطلاع را نداشتند ،

--> ( 1 ) . شمشير . ( 2 ) . مورد علاقه .